Kars'ın Lezzet Durakları: Doğu Ekspresi'nin Yeni Rotası Gravyer Peynir Yolu

Kars'ın Lezzet Durakları: Doğu Ekspresi'nin Yeni Rotası Gravyer Peynir Yolu

Doğu Ekspresi'nin popülerliği ile Kars, geleneksel mandıraları ve eşsiz gravyer peyniriyle öne çıkan alternatif bir gastronomi rotası haline geldi. Boğatepe ve Dikme köylerindeki mandıralar, ziyaretçilere üretim süreçlerini gösterip doğrudan satış yaparken, turizmden gelen talep peynir satışlarını da büyük ölçüde artırdı.

Geleneksel Üretimin Tarihi Kökleri

Kars gravyeri, bölgenin coğrafi ve iklimsel koşullarından beslenen hayvanların sütünden üretilen, bölgeye has bir lezzet profili çiziyor. Üretim geleneği özellikle Boğatepe Köyü gibi yerleşimlerde köylü kadınlar tarafından doğal yöntemlerle sürdürülüyor. Kars kaşarının coğrafi işaret alması, gravyer peyniri için de benzer bir değer taşıma potansiyeli olduğunu gösteriyor.

Mandıralar: Üretimin Kalbi

Kars'ta 50'den fazla mandıra bulunuyor ve bunların önemli bir kısmı Boğatepe ve Dikme köylerinde yoğunlaşmış durumda. Bu mandıralarda yıllık yaklaşık 15.000 ton kaşar ve 200 ton gravyer üretiliyor. Üretilen peynirler tüketiciye ulaşmadan önce en az 6 ay soğuk hava deposunda bekletiliyor.

Turizm ve Talep Dinamiği

Doğu Ekspresi etkisiyle bölgeye gelen günlük 1000'den fazla ziyaretçi, ekonomik hareketliliği de beraberinde getirdi. Daha önce üretimin sadece %10'u Kars'ta satılırken, bugün bu oranın %50'ye yükseldiği belirtiliyor. Kış aylarında otel doluluk oranları %100 seviyelerine ulaşıyor.

Bir Köy Müzesi: Boğatepe Deneyimi

Boğatepe Köyü'nde bulunan peynir müzesi, ziyaretçilere gravyer yapım sürecini doğal ortamda sergiliyor. Mandıra ziyaretleri ve bu müze, adeta seyyar bir festival deneyimi sunarak turistlerin bölge mutfağını deneyimlemesine olanak tanıyor. Ziyaretçiler üretim sürecini yerinde görüp, ürünleri doğrudan üreticiden satın alabiliyor.

Sürdürülebilirlik ve Gelecek

Yetkililer, kaşar peyniri üretimini daha fazla artırmaktan ziyade doğallığın korunması gerektiğini vurguluyor. Mandıralara kırsal kalkınma projeleri kapsamında 1 milyon TL'ye kadar hibe desteği sağlanabiliyor. Üretim periyodunun mevsimsel olması (gravyerin yalnızca mayıs ayındaki sütten üretilmesi) ise geleneğin doğal koşullara bağlılığını gösteriyor.